رقيبى در تجارت و شريكى در استعمار بعد از انگليسيها نوبهء هلنديها بود . شاه عباس مىخواست هلنديها را در مقابل انگليسيها علم كند . زيرا از هاسلت نقاش هلندى دربار خود مطالب فراوانى دربارهء قدرت دريايى هلند شنيده بود . هلنديها پيش از انگليسيها به هند راه يافته بودند و در حقيقت تأسيس شركت تجارتى هند شرقى انگليس رقابت با تجار هلند بود كه در سال 1597 / 6 - 1005 در هلند به تاسيس « شركت تجارت با كشورهاى دوردست » اقدام كرده بودند . شركتى كه در سال 1602 « شركت هند شرقى هلند » ناميده شد . در سال 1603 يك كشتى پرتقالى حامل ابريشم ايران به چنگ هلنديها افتاد و فروش ابريشمها سود كلانى عايد هلنديان ساخت و اين سود كلان چنان زير دندان گرد آنان مزه كرد كه شيفتهء تجارت با ايران به هواى ابريشم شدند . سرانجام ويس نيخ نماينده شركت هند شرقى هلند توانست از شاه عباس امتيازات مهمى بگيرد و قراردادى در زمينهء تجارت دو كشور به امضاى شاه عباس برساند . متن اين قرارداد را ويس نيخ تهيه كرده بود و اين متن با اصلاحاتى كه رجال دربار ايران مصلحت دانسته بودند ، همراه با اظهارنظر شاه عباس به صورت قراردادى در 12 نوامبر 1623 / سلخ محرم 1033 به مهر و امضاى شاه عباس رسيد . بر اساس اين قرارداد هلنديها هم اجازه يافتند كه بر سر سفرهء گستردهء شاهنشاه صفوى بنشينند و ازين خوان نعمت كه مردم ايران به كدّ يمين و عرق جبين فراهم آورده بودند بخورند . بدين معنى كه هلنديها هم اجازه يافتند كه آزادانه در سراسر ايران تجارت كنند و هر جا كه خواهند بروند و جز در مورد حق راهدارى از ساير حقوق گمركى هم معاف باشند و از اوزان و مقادير كشور خود استفاده كنند و از حق قضاوت كنسولى ( كاپيتولاسيون ) هم برخوردار باشند . زيرا بر طبق مواد 14 و 15 قرارداد مقرر بود : « اگر يك نفر هلندى خداى نكرده كسى را به قتل رساند يا در مورد افراد تبعهء ملل ديگر مرتكب جنايتى شود ، مقامات قضايى ايران او را محاكمه نخواهند كرد بلكه محاكمه و تنبيه او به سرپرست عمال هلندى سپرده خواهد شد تا طبق شرايط و ضوابط خود به انجام آن مبادرت ورزند . » شاه عباس در كنار اين ماده به عنوان اظهار نظر نوشته است :